Markiza tarasowa to najprostszy sposób, aby odzyskać taras w upalne dni, gdy nasłoneczniona przestrzeń robi się zbyt gorąca na odpoczynek czy posiłek na zewnątrz. W odróżnieniu od parasola, który zacienia jedynie niewielki fragment, markiza rozpina nad tarasem dużą połać tkaniny i chowa się, gdy nie jest potrzebna. Dobrze dobrana chroni nie tylko ludzi, ale też meble ogrodowe i wnętrze tuż za oknem, do którego dociera mniej ciepła. Zanim jednak zdecydujemy się na konkretny model, warto zrozumieć, czym różnią się dostępne konstrukcje i na co zwrócić uwagę, aby markiza służyła przez wiele sezonów.
Jak markiza tarasowa chroni przed słońcem i upałem?
Markiza działa najskuteczniej dlatego, że zatrzymuje promienie słoneczne, zanim te nagrzeją taras i przeszkloną ścianę domu. Rozpięta tkanina tworzy strefę cienia, w której temperatura bywa zauważalnie niższa niż w pełnym słońcu, a powietrze nie rozgrzewa się tak szybko jak nad odsłoniętą posadzką. To realna różnica w komforcie podczas letnich popołudni, zwłaszcza na tarasach od strony południowej i zachodniej.
Korzysta na tym także wnętrze. Gdy markiza ocienia duże okno czy drzwi tarasowe, do salonu dociera mniej energii słonecznej, więc pomieszczenie nagrzewa się wolniej, a klimatyzacja lub wentylacja mają mniej pracy. Tkanina pełni również rolę bariery dla promieniowania UV, które z czasem odbarwia meble, podłogi i tapicerkę widoczne przez szybę. W praktyce markiza chroni więc nie tylko przed gorącem, ale i przed blaknięciem tego, co znajduje się tuż za przeszkleniem.
Cień nad tarasem zmienia też sposób korzystania z tej przestrzeni. Posiłek w południe, praca z laptopem czy popołudniowa drzemka stają się możliwe wtedy, gdy nie trzeba uciekać przed ostrym słońcem do środka. Dla wielu rodzin to właśnie markiza sprawia, że taras zaczyna pełnić funkcję dodatkowego pokoju na świeżym powietrzu przez większą część lata.
Warto przy tym pamiętać, że skuteczność cienia zależy od orientacji tarasu względem stron świata. Na ekspozycji zachodniej słońce operuje nisko po południu i wieczorem, więc poza wysięgiem do przodu przydaje się markiza z możliwością opuszczenia ramienia pod większym kątem albo dodatkowa osłona boczna. Na stronie południowej słońce stoi wyżej, dlatego liczy się głębokość cienia rzucanego do tyłu, bliżej ściany domu.
Rodzaje markiz tarasowych: kasetowa, półkasetowa i otwarta
Markizy tarasowe różnią się przede wszystkim tym, jak chroniona jest zwinięta tkanina poza sezonem użytkowania. Od tego zależy zarówno trwałość, jak i cena. Trzy podstawowe konstrukcje to:
- markiza otwarta, w której zwinięta tkanina i ramiona pozostają widoczne, najtańsza, ale bardziej narażona na kurz i wilgoć
- markiza półkasetowa, gdzie zwinięty materiał chowa się w częściowej obudowie chroniącej go od góry
- markiza kasetowa, w której tkanina i mechanizm są całkowicie zamknięte w kasecie, co najlepiej zabezpiecza je przed pogodą
Im pełniejsza obudowa, tym dłużej tkanina zachowuje kolor i czystość, bo po zwinięciu jest osłonięta przed deszczem oraz osadzającym się brudem. Markiza kasetowa jest więc naturalnym wyborem tam, gdzie zależy nam na trwałości i mniejszej liczbie czyszczeń, natomiast otwarta sprawdzi się przy ograniczonym budżecie lub pod zadaszeniem, które samo chroni zwinięty materiał. Półkasetowa stanowi rozsądny kompromis między ceną a ochroną i z tego powodu wybierana jest najczęściej.
Na trwałość wpływa też to, jak markiza zimuje. Konstrukcję zostawia się zwykle na ścianie, ale tkanina powinna być wtedy zwinięta i sucha, bo schowanie wilgotnego materiału sprzyja powstawaniu plam i nieprzyjemnego zapachu. W kasecie zamkniętej tkanina przetrwa zimę w lepszym stanie niż w wariancie otwartym, co przy zakupie warto uwzględnić, jeśli taras jest mocno wystawiony na wiatr i opady.
Jaki materiał i kolor markizy tarasowej wybrać?
Sercem markizy jest tkanina i to ona w największym stopniu decyduje o tym, jak długo osłona będzie dobrze wyglądać. Najlepiej sprawdza się tkanina akrylowa barwiona w masie, w której pigment łączony jest z włóknem jeszcze przed utkaniem materiału. Dzięki temu kolor jest odporny na blaknięcie i nie schodzi z powierzchni tak szybko jak w tkaninach jedynie powlekanych barwą. Materiał akrylowy dobrze znosi promieniowanie UV i wilgoć, a impregnacja sprawia, że woda spływa po nim, zamiast wsiąkać.
Kolor to nie tylko kwestia estetyki. Jaśniejsze tkaniny odbijają więcej światła i mniej się nagrzewają, ciemniejsze dają głębszy cień, ale silniej akumulują ciepło. Wzory i odcienie dobiera się zwykle do elewacji oraz stolarki, podobnie jak przy żaluzjach pionowych we wnętrzu, aby całość tworzyła spójną kompozycję. Warto też pamiętać, że tkanina pod intensywnym słońcem zawsze będzie pracować, więc drobne fałdy czy fale na powierzchni są cechą materiału, a nie wadą.
Często pojawia się pytanie, czy markiza chroni przed deszczem. Odpowiedź wymaga uczciwości: lekką mżawkę markiza wytrzyma, jeśli ma odpowiedni kąt nachylenia pozwalający wodzie spływać, ale nie jest zadaszeniem i przy ulewie należy ją zwinąć. Woda zbierająca się w zagłębieniu tkaniny tworzy kieszeń, która swoim ciężarem może uszkodzić ramiona i mocowanie. Markizę traktujemy więc jako ochronę przeciwsłoneczną, a nie przeciwdeszczową.
Markiza elektryczna i czujnik wiatru, czyli bezpieczna obsługa
Markizy obsługuje się ręcznie korbą albo elektrycznie za pomocą silnika ukrytego w wałku. Markiza elektryczna jest wygodniejsza zwłaszcza przy dużych wysięgach, gdzie ręczne rozwijanie bywa męczące, a pilot lub przełącznik pozwalają rozłożyć osłonę w kilka sekund. Wygoda to jednak nie jedyny powód, dla którego warto rozważyć napęd.
Największą wartością elektrycznego sterowania jest możliwość podłączenia czujników. Czujnik wiatru automatycznie zwija markizę, gdy podmuchy przekraczają bezpieczny poziom, co chroni konstrukcję przed uszkodzeniem podczas nagłej wichury, nawet gdy nikogo nie ma w domu. To istotne, bo markizy mają określoną klasę odporności na wiatr, opisywaną w skali Beauforta, i przekroczenie jej przy rozłożonej tkaninie jest najczęstszą przyczyną zniszczeń. Dodatkowy czujnik słońca potrafi rozkładać osłonę o określonej porze, gdy operacja zaczyna zaglądać na taras. Dla osób, które często wyjeżdżają, taka automatyka bywa decydująca, bo markiza reaguje na pogodę bez udziału domowników i nie zostaje rozłożona podczas burzy pod nieobecność właścicieli. Czujniki montuje się fabrycznie lub dokłada później, o ile silnik obsługuje sterowanie radiowe, dlatego o tej możliwości warto pomyśleć już przy wyborze napędu.
Sama wytrzymałość markizy na wiatr zależy od jej szerokości, wysięgu i sposobu zamocowania. Im dalej tkanina wysuwa się od ściany, tym większe siły działają na ramiona i mocowanie podczas podmuchów. Dlatego przy bardzo szerokich lub mocno wysuniętych markizach stosuje się dodatkowe podpory albo dzieli konstrukcję na moduły, zamiast rozpinać jedną wielką płaszczyznę, która łatwiej łapie wiatr.
Jak dobrać markizę do tarasu lub balkonu?
Dobór zaczyna się od wymiarów i sposobu montażu. Szerokość markizy dopasowuje się do długości tarasu, a wysięg, czyli to, jak daleko tkanina wysuwa się od ściany, do głębokości przestrzeni, którą chcemy ocienić. Mocowanie najczęściej wykonuje się do ściany nad drzwiami tarasowymi, rzadziej do sufitu czy zadaszenia, a o jego pewności decyduje to, do czego dokładnie przykręcone są wsporniki.
Szczególnej uwagi wymaga montaż na ścianie z ociepleniem. Kotwy nie mogą opierać się jedynie na warstwie styropianu, bo ta nie przeniesie obciążeń od rozłożonej markizy, zwłaszcza przy wietrze. Stosuje się wtedy specjalne łączniki przechodzące przez izolację aż do muru nośnego, dzięki czemu cały ciężar przejmuje konstrukcja budynku, a nie elewacja. Pominięcie tego detalu to jedna z głównych przyczyn obluzowania się markiz po kilku sezonach.
Na balkonie, zwłaszcza w bloku, możliwości bywają ograniczone i wtedy sprawdzają się mniejsze markizy balkonowe lub rozwiązania boczne osłaniające przed słońcem i wzrokiem sąsiadów. Tam, gdzie markiza nie wchodzi w grę, alternatywą dla ochrony okna pozostają rolety zewnętrzne. Niezależnie od miejsca najlepszym punktem wyjścia jest pomiar na obiekcie, podczas którego dobiera się typ, wysięg i mocowanie do konkretnej elewacji. Pełną ofertę markiz można obejrzeć na stronie markiz tarasowych.